In De vooruitblik op Radio 1 ging Jacotte Brokken in gesprek met inspanningsfysioloog Wim Derave (UGent) en neuro-immunoloog Jerome Hendriks (UHasselt) over gezondheid, voeding en levensstijl. Het werd een gesprek met één centrale boodschap: als we de gezondheidsuitdagingen van morgen ernstig nemen, moeten we vandaag anders beginnen denken.
💉 De illusie van het wondermiddel
Nieuwe geneesmiddelen zoals Ozempic en Mounjaro halen vaak de media. Deze injecteerbare medicijnen voor type 2 diabetes stimuleren de insulineproductie en wekken een verzadigingsgevoel op, en zijn populair voor gewichtsveries. Wetenschappelijk zijn het indrukwekkende doorbraken.
Maar, waarschuwt Wim Derave: ze zijn geen realistische oplossing voor obesitas op grote schaal. Ze zijn duur, moeten blijvend worden toegediend en pakken de kern van het probleem niet aan. “Gaan we dan alle mensen met overgewicht medicatie geven? Dat is onbetaalbaar. En bovendien: zo werkt gezondheid niet.”
Volgens Derave investeren we vandaag bijna alles in genezen, en amper iets in voorkomen. Slechts 1,8% van de gezondheidsuitgaven gaat naar preventie. België hoort daarmee bij de slechtste leerlingen van de klas.
💊 Beweging als medicijn
Nochtans toont onderzoek al twintig jaar lang iets anders: beweging werkt als een krachtig medicijn.
Niet iedereen valt af door meer te bewegen, maar bijna iedereen wordt er gezonder van. En dat staat los van gewicht. Beweging verlaagt het risico op chronische ziektes, verbetert metabolische processen en heeft effecten tot diep in ons immuunsysteem. Daarom pleit Derave voor een mentale shift: weg van “sporten om te vermageren”, richting “bewegen om gezonder te worden”.
En dat bewegen hoeft niet altijd georganiseerd of intens te zijn. Dagelijkse activiteiten zoals:
• de trap nemen,
• te voet of met de fiets naar het werk gaan,
• in de tuin werken,
tellen ook mee. Maar de voorbije decennia zijn we op al die vlakken achteruitgegaan. Als we dat willen keren, volstaat individuele motivatie niet. Dan moeten ook steden, bedrijven en het beleid mee. Beweegvriendelijke omgevingen, slimme incentives, en een politiek die beseft dat investeren in preventie net geld oplevert.
🐟 Vet is niet de vijand
Waar Derave focust op beweging, zoomt Jerome Hendriks in op voeding, en meer bepaald op vetten. Hij waarschuwt voor wat hij “vetfobie” noemt: het idee dat er goede en slechte vetten bestaan.
In werkelijkheid heeft ons lichaam alle vetten nodig. De vraag is niet óf we vetten eten, maar welke, in welke context, en waarmee gecombineerd. Al zouden we sommige vetten beter meer eten dan andere, zoals omega-3-vetzuren uit vette vis, noten en zaden. Bepaalde vetten spelen een cruciale rol in ons lichaam, en vooral in onze hersenen. Deze zijn essentieel voor het aanmaken van nieuwe verbindingen tussen hersencellen.
Maar bepalen welke vetten dat exact zijn, is complex: er bestaan meer dan 100.000 verschillende vetten. Veel daarvan kunnen we vandaag nog niet eens meten. Toch weten we dat ze een rol spelen in aandoeningen zoals Alzheimer en MS.
Hendriks’ onderzoek brengt letterlijk in kaart waar bepaalde vetten zich bevinden in de hersenen, via scans van hersenweefsel. Zo ontstaat stilaan een nieuw inzicht: als we vetten gerichter begrijpen en sturen, kan dat enorme impact hebben op preventie en behandeling.
🍔 Het probleem is niet vet, maar ultrabewerking
Volgens Hendriks zit het echte probleem niet in vetten op zich maar in ultrabewerkte voeding, en wel in de combinatie van verzadigde vetten, snelle koolhydraten en additieven, en een tekort aan vezels, groente en fruit. In die context worden vetten anders opgenomen, anders verwerkt en vaak schadelijker. Het microbioom raakt uit balans en ontstekingsprocessen nemen toe.
De oplossing zit volgens Hendriks niet in radicale diëten, maar in slimme verschuivingen in ons eetgedrag:
• noten in plaats van chips
• olijfolie gebruiken bij het koken
• volkoren producten in plaats van witte
• vetten combineren met groenten en vezels
Dat helpt niet alleen om vetten gezonder te verwerken, maar ondersteunt ook de darmflora.
💪 Kleine stappen, grote winst
Meer dan 60% van de chronische aandoeningen is gelinkt aan levensstijl. En toch wordt begeleiding daarin nauwelijks ondersteund. Een bezoek aan een diëtist wordt in België bijvoorbeeld niet structureel terugbetaald, terwijl dat in veel andere landen wel zo is.
Volgens Hendriks en Derave ligt hier een enorme hefboom: in beleid, in gezondheidszorg, in hoe we voeding en beweging organiseren in onze samenleving. Denk aan:
• gezondere producten goedkoper maken
• reclame voor ongezonde voeding beperken
• mensen actief begeleiden in levensstijlkeuzes
En vooral: inzetten op haalbaarheid. Geen grote revoluties, wel kleine verschuivingen. Geen fan van volkorenpasta? Begin met een beetje volkorenpasta te mengen door gewone pasta. Kleine stappen zijn gemakkelijker en langer vol te houden, en daar moeten we naar streven.
📢 Vooruitkijken is anders durven kiezen
Het gesprek bij Jacotte Brokken maakte één ding duidelijk: de gezondheidsuitdagingen van 2026 en daarna zullen we niet oplossen met enkel nieuwe technologieën of nieuwe medicijnen. De echte vooruitblik zit in een andere mindset. In preventie. In omgevingen die gezond gedrag makkelijker maken. En in wetenschap die niet alleen geneest, maar ook helpt voorkomen.
Niet later. Nu.